1. ‘पथभ्रष्ट’ का सही समास-विग्रह है –
(A) पथ का भ्रष्ट
(B) पथ में भ्रष्ट
(C) पथ पर भ्रष्ट
(D) पथ से भ्रष्ट
उत्तर: (D) पथ से भ्रष्ट
2. ‘पथभ्रष्ट’ में कौन-सा समास है?
(A) नञ्
(B) द्वंद्व
(C) द्विगु
(D) तत्पुरुष
उत्तर: (D) तत्पुरुष
3. जिसमें विशेषण–विशेष्य या उपमान–उपमेय का संबंध हो –
(A) तत्पुरुष
(B) कर्मधारय
(C) बहुव्रीहि
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (B) कर्मधारय
4. जिसमें दोनों पद प्रधान हों –
(A) द्विगु
(B) द्वंद्व
(C) नञ्
(D) तत्पुरुष
उत्तर: (B) द्वंद्व
5. ‘लोकप्रिय’ कौन-सा समास है?
(A) सप्तमी तत्पुरुष
(B) द्विगु
(C) बहुव्रीहि
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (A) सप्तमी तत्पुरुष
6. ‘यथाशक्ति’, ‘यथासंभव’ में कौन-सा समास है?
(A) नञ् तत्पुरुष
(B) कर्मधारय
(C) बहुव्रीहि
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (D) अव्ययीभाव
7. ‘पराधीन’ / ‘पतझर’ में कौन-सा समास है?
(A) नञ्
(B) द्वंद्व
(C) द्विगु
(D) तत्पुरुष
उत्तर: (A) नञ् समास
8. ‘राहखर्च’ का समास-विग्रह है –
(A) राह से खर्च
(B) राह के लिए खर्च
(C) राह में खर्च
(D) राह और खर्च
उत्तर: (B) राह के लिए खर्च
9. ‘राजदंड’ कौन-सा समास है?
(A) नञ्
(B) षष्ठी तत्पुरुष
(C) बहुव्रीहि
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (B) षष्ठी तत्पुरुष
10.‘सिंहासन’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) द्वंद्व
(C) बहुव्रीहि
(D) नञ्
उत्तर: (C) बहुव्रीह
11. जिस समास का पहला पद अव्यय हो –
(A) तत्पुरुष
(B) द्विगु
(C) द्वंद्व
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (D) अव्ययीभाव
12. जिसमें कोई भी पद प्रधान न हो –
(A) तत्पुरुष
(B) बहुव्रीहि
(C) द्वंद्व
(D) द्विगु
उत्तर: (B) बहुव्रीहि
13. ‘मुखचन्द्र’ कौन-सा समास है?
(A) बहुव्रीहि
(B) द्विगु
(C) अव्ययीभाव
(D) कर्मधारय
उत्तर: (D) कर्मधारय
14. ‘गंगा-यमुना’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) द्वंद्व
(C) बहुव्रीहि
(D) कर्मधारय
उत्तर: (B) द्वंद्व
15.अव्ययीभाव समास में कौन-सा पद प्रधान होता है?
(A) पूर्व
(B) उत्तर
(C) दोनों
(D) कोई नहीं
उत्तर: (A) पूर्व पद
16. तत्पुरुष समास का उदाहरण नहीं है –
(A) राजपुत्र
(B) पवनपुत्र
(C) वनवास
(D) चौराहा
उत्तर: (D) चौराहा (यह द्वंद्व है)
17. कर्मधारय समास है –
(A) चतुर्भुज
(B) ऋषिपुत्र
(C) चन्द्रमुख
(D) वनवास
उत्तर: (C) चन्द्रमुख
18. जहाँ दोनों पद प्रधान हों –
(A) द्विगु
(B) कर्मधारय
(C) तत्पुरुष
(D) द्वंद्व
उत्तर: (D) द्वंद्व
19. ‘शरणागत’ में कौन-सा समास है?
(A) अधिकरण तत्पुरुष
(B) संबंध तत्पुरुष
(C) कर्म तत्पुरुष
(D) करण तत्पुरुष
उत्तर: (A) अधिकरण तत्पुरुष
20. ‘नवोनिधि’ कौन-सा समास है?
(A) तत्पुरुष
(B) द्विगु
(C) बहुव्रीहि
(D) कर्मधारय
उत्तर: (B) द्विगु
21. ‘भाई-बहन’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) तत्पुरुष
(C) बहुव्रीहि
(D) द्वंद्व
उत्तर: (D) द्वंद्व
22. ‘प्रेमबन्धन’ कौन-सा समास है?
(A) बहुव्रीहि
(B) द्विगु
(C) सम्बन्ध तत्पुरुष
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (C) सम्बन्ध तत्पुरुष
23. ‘हृदयांकित’ कौन-सा समास है?
(A) कर्मधारय
(B) द्वंद्व
(C) सप्तमी तत्पुरुष
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (C) सप्तमी तत्पुरुष
24. ‘दोपहर’ शब्द किस समास का उदाहरण है?
(A) तत्पुरुष
(B) द्विगु
(C) बहुव्रीहि
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (B) द्विगु
25. ‘अविभाज्य’ कौन-सा समास है?
(A) द्वंद्व
(B) नञ् तत्पुरुष
(C) द्विगु
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (B) नञ् तत्पुरुष
26. ‘बेमुद्र’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) कर्मधारय
(C) नञ् समास
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (C) नञ् समास
27. ‘रसोईघर’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) कर्मधारय
(C) षष्ठी तत्पुरुष
(D) द्वंद्व
उत्तर: (C) षष्ठी तत्पुरुष
28. ‘कवयित्री’ कौन-सा समास है?
(A) द्वंद्व
(B) द्विगु
(C) बहुव्रीहि
(D) तत्पुरुष
उत्तर: (D) तत्पुरुष
29. ‘पथासंभव’ कौन-सा समास है?
(A) अव्ययीभाव
(B) द्विगु
(C) तत्पुरुष
(D) नञ्
उत्तर: (A) अव्ययीभाव
30. ‘पहले-पहल’ कौन-सा समास है?
(A) तत्पुरुष
(B) नञ्
(C) द्वंद्व
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (C) द्वंद्व
31. ‘प्रत्येक’ शब्द कौन-सा समास है?
(A) अव्ययीभाव
(B) तत्पुरुष
(C) द्विगु
(D) द्वंद्व
उत्तर: (A) अव्ययीभाव
32. ‘दशानन’ में कौन-सा समास है?
(A) तत्पुरुष
(B) बहुव्रीहि
(C) अव्ययीभाव
(D) नञ्
उत्तर: (B) बहुव्रीहि
33. ‘न्यायालय’ में कौन-सा समास है?
(A) अव्ययीभाव
(B) द्विगु
(C) कर्मधारय
(D) षष्ठी तत्पुरुष
उत्तर: (D) षष्ठी तत्पुरुष
34. द्वंद्व समास का उदाहरण कौन-सा है?
(A) दशानन
(B) लंबोदर
(C) दिन-रात
(D) राजकुमार
उत्तर: (C) दिन-रात
35. ‘लंबोदर’ कौन-सा समास है?
(A) तत्पुरुष
(B) द्विगु
(C) कर्मधारय
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (D) बहुव्रीहि
36. ‘रसखानि’ कौन-सा समास है?
(A) द्वंद्व
(B) कर्मधारय
(C) षष्ठी तत्पुरुष
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (C) षष्ठी तत्पुरुष
37. ‘जन-मन-गण’ कौन-सा समास है?
(A) द्वंद्व
(B) द्विगु
(C) तत्पुरुष
(D) अव्ययीभाव
उत्तर: (A) द्वंद्व
38. ‘प्रतीक्षारत’ कौन-सा समास है?
(A) द्वंद्व
(B) सप्तमी तत्पुरुष
(C) बहुव्रीहि
(D) द्विगु
उत्तर: (B) सप्तमी तत्पुरुष
39. ‘अपलक’ और ‘अज्ञान’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) द्वंद्व
(C) नञ् तत्पुरुष
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (C) नञ् तत्पुरुष
40. ‘बुद्धिपूर्वक’ कौन-सा समास है?
(A) द्वंद्व
(B) अव्ययीभाव
(C) द्विगु
(D) बहुव्रीहि
उत्तर: (B) अव्ययीभाव
41. कर्मधारय समास नहीं है –
(A) कमलनयन
(B) चतुर्भुज
(C) नीलाम्बर
(D) महापुरुष
उत्तर: (B) चतुर्भुज
42. अव्ययीभाव समास में –
(A) अंतिम पद प्रधान
(B) प्रथम पद प्रधान
(C) दोनों प्रधान
(D) कोई नहीं
उत्तर: (B) प्रथम पद प्रधान होता है
43. ‘शताब्दी’ कौन-सा समास है?
(A) द्विगु
(B) द्वंद्व
(C) कर्मधारय
(D) नञ्
उत्तर: (A) द्विगु
44. ‘गवाक्ष’ कौन-सा समास है?
(A) कर्मधारय
(B) बहुव्रीहि
(C) तत्पुरुष
(D) द्वंद्व
उत्तर: (A) कर्मधारय
45. ‘राजगृह’ कौन-सा समास है?
(A) नञ्
(B) अव्ययीभाव
(C) तत्पुरुष
(D) द्विगु
उत्तर: (C) तत्पुरुष
46. ‘ग्रामवासिनी’ कौन-सा समास है?
(A) षष्ठी तत्पुरुष
(B) द्विगु
(C) कर्मधारय
(D) सप्तमी तत्पुरुष
उत्तर: (D) सप्तमी तत्पुरुष